Madaallii Lafa Banaa Dhugumaan Hammam Baasa: DGPS fi Total Station
Qonnaan bulaa daangaa lafa qonnaa isaa madaalchisuu barbaadu, fi dhaabbata mootummaa hektaara 40 lafa dhirsii bishaanii tokkoof fudhataa jiru, lamaan isaanii teeknikaan wanta wal fakkaataa gaafatu: madaallii lafa banaa. Garuu gatiin kennamuuf tokkoon tokkoon isaanii dachaa kudhaniin garaagara ta'uu danda'a, sababiin isaas mari'achuu miti, garuu meeshaa itti fayyadamu, wanta xumura keessa dhugumatti jiru, fi haala lafichaa mataa isaa ti.
Wal xaxiinsi hedduun kan jalqabu asuma. Gatiin madaallii bakka kamiyyuu ifatti hin beeksifamu, kanaafuu bituu barbaadan lakkoofsa haala tokko malee dhaga'u, ykn madaalliin hundi hektaara tokkoof gatii wal fakkaataa qaba jedhanii yaadu. Lamaanuu sirrii miti. Gadii kana industirii kun dhugumatti hojii lafa banaaf gatii akkamitti akka murteessu, akaakuu madaallii, meeshaa, fi bal'ina irratti hundaa'ee, hojii idileen dirree ilaalcha kaadaastaraa, sararaa ol'aanaa, fi madaallii lafaa Total Station fi DGPS tiin ibsameera.
Total Station fi DGPS: Karaa Hojii Lama Guutummaatti Adda Ta'an
Meeshaaleen lachanuu madaallii DGPS fi RTK sirrii ta'eef itti fayyadamu, garuu rakkina sirrii ta'uu karaa adda addaatiin furu. Total Station karaa ilaalcha kallattii hojjeta. Meeshichaa fi ilaali madaalamaa tokko walitti kallattiin ilaaluu qabu, kanaafuu yeroo mukni, dallaan, ykn garaagarummaan ol'aantummaa lafaa sarara sana danqu, madaalaan giddu jijjiiruu, meeshaa deebisee tarreessuu, guutummaa qophii deebisee ijaaruu qaba. Jijjiirraan giddu tokkoon tokkoon isaa carraa dogoggora xiqqaa dha, yeroo daataan giddu hedduu irraa argame walitti dhufu yeroo hojjechuu booda, dogoggorri kun walitti dabaluu danda'a.
DGPS karaa adda hojjeta. Bakka satalaayitii irraa dubbisa, radiyoodhaan giddu bu'uuraa waliin quunnamtii godha, kanaafuu ilaalcha kallattii bakka lammaffaa waliin hin barbaachisu, samii banaan gahaa ta'e qofa. Kunis sababa waggoota muraasa darban keessa, DGPS lafa banaa fi salphaatti gahamuuf filannoo idileessaa ta'eef: qophii xiqqaa, haguuggii ariifataa, fi sirrummaa amanamaa bal'ina guddaa keessattis dhiibbaa jijjiirraa giddu irra deddeebiin malee.
Lafa xixiqqaa, dhiibbaa hin qabne wajjin baay'ee ta'a, iddoon hundi qophii daangeffame irraa kallattiin argamu. Lafti wal hin qixxeenne ykn biqiltuu dhukaanoo qabu jijjiirraa giddu dabalataa fudhata, kunis yeroo hojii dirree dabala.
Filannoo idileessaa hojiitti oolu lafa banaa, lafa qonnaa, fi madaallii daangaa kaadaastaraatiif. Ilaalcha kallattii hin barbaachisu, bal'ina guyyaa guyyaa hedduu haguuga, sirrummaas lafa guddaa, wal qabateen ni eega.
Bal'inni hektaara 200 ta'e darbe yoo ta'e, ykn lafichi dhugumatti fagoo ykn miilaan gahuu hin dandeenye yoo ta'e ni gorfama. Madaalliin doronii lafa hojii miilaan hojjetamu kamuu caalaa ariitiin haguuga, garuu gatiin fi mala isaa Total Station ykn DGPS irraa guutummaatti adda.
Gatii Madaallii Lafa Banaa Akaakuu Isaatiin
Gatiin lafa banaa haala guddina isaatiin karaa lamaan kennama. Bal'inni xiqqaan, hektaara tokko gadi, gatii walii galaan kennama sababiin isaas kaffaltiin gara deemaa fi daawwannaa madaalaa hammam xiqqaa lafichi ta'e illee guutamuu qaba. Bal'inni guddaan hektaaraan kennama, gatiin bal'inni dabalaa deemu sadarkaadhaan hir'ata.
1. Madaallii Daangaa ykn Kaadaastaraa
Kun akaakuu madaallii bu'uuraa ti: daangaa lafa ykn qonnaa madaaluu fi bal'ina waliigalaa herreguu. Gatiin kun akaakuuwwan madaallii lama biroo gadii kanaafis wabii ta'a.
| Sadarkaa Bal'inaa | Gatii Hektaara Tokkoof |
|---|---|
| Hanga Ha 10 | Br 2,450 / Ha |
| Ha 10 hanga 20 | Br 1,830 / Ha |
| Ha 20 hanga 50 | Br 1,220 / Ha |
| Ha 50 hanga 100 | Br 980 / Ha |
| Ha 100 ol | Br 610 / Ha |
Lafa hektaara tokko gadii ta'eef, sadarkaan gatii hektaaraa hin hojjetu. Madaaltonni yeroo baay'ee kaffaltii xiqqaa hin dhaabbanne Br 12,200 ta'e daawwannaa iddoo tokkoof kaffalu, kunis geejjibaa fi guyyaa hojii dirree ofumaa hammata, yoo lafichi giddu km 50 keessatti ofis madaalaa irraa ta'e. Ha 200 ol, madaalliin doronii Total Station ykn DGPS caalaa yeroo baay'ee hojiitti oola.
2. Madaallii Sararaa Ol'aanaa ykn Sadarkaa
Madaalliin sararaa ol'aanaa ol'aantummaa lafa guutuu qaawwaa murtaa'e irratti qabata, xumurawwan daangaa qofa miti, kunis jechuun madaalaan keessa lafichaa deemuu qaba, naannoo qofa miti. Dabalataan hojii dirree kanaa gatii irrattis argama: dachaa 1.5 hanga 1.8 gatii madaallii daangaa, haala idileessaatti Br 1,830 hektaara tokkoof ta'a.
3. Madaallii Lafaa
Toopograafiin daataa daangaa fi sadarkaa irratti sassaabuu amaloota dabala: manneen, boollaa bishaanii, mukkeen, siriitii tajaajilaa, karaawwan, fi amala kamiyyuu iddichaa. Sadan kanneen keessaa, kun kan guutuu fi yeroo fudhatu ta'e, dirree keessattis, hojii boodaa sochii sarara qopheessuu keessattis, gatiinsaas yeroo baay'ee hanga Br 3,670 hektaara tokkoof ga'a.
Madaalliin dhibbeentaa dhibba tokko hojii dirree miti. Guyyaa tokko iddicha irratti dabarfame yeroo baay'ee saatii wal fakkaataa ofis keessatti daataa hojjechuu fi sarara qopheessuuf waliin deema, hojiin boodaa kunis gatii armaan olitti ibsame hundatti dursee dabalameera. Yaadachiisa hojii dirree, hojii madaallii lafa banaa
Gatii Madaallii Sararaa: Dhirsiiwwan, Karaawwan, fi Sararaawwan Ibsaa
Madaalliin hundi bal'ina irratti hin hundaa'u. Toftaa dhirsii, gaargaartuu karaa, fi pirojektota sararaa ibsaa akka kutaawwan sararaatti madaalamu, yeroo baay'ee bal'ina mirga karaa (ROW) hanga meetira 50 qabu. Madaalaan bal'ina kana dheerina guutuu irratti irra deddeebiin deemuu qaba, kiloomeetira sararaa tokko bal'ina hektaara shan waliin walqixa ta'a.
| Akaakuu Madaallii | Bal'ina ROW | Gatii |
|---|---|---|
| Madaallii Sararaa (dhirsii, karaa, sararaa ibsaa) | Hanga m 50 | Br 2,450 / km (Br 12 meetira tokkoof) |
Madaalliin daangaa iddoowwan naannoo qofa barbaada, kanaafuu gareen DGPS guyyaatti Ha 50 ta'e haguuguu danda'a. Madaalliin sararaa ol'aanaa qaawwaa keessaa barbaada, kunis dandeettii guyyaa Ha 20 gara ta'utti hir'isa. Madaalliin lafaa hektaara tokkoof hanga qabxii 100 amaloota sassaaba, kunis dandeettii dabalataan hektaara 10 gara ta'utti hir'isa, sababiin isaas amaloota dhugaa hundi adda addaatti argamuu fi galmeeffamuu qaban.
Barbaachisummaan ilaalcha kallattii Total Station qophiiwwan giddu hedduu lafa tokko irratti kaka'a, tokkoon tokkoon qophiis wal qixxeessuu fi safaruuf yeroo fudhata. Lafa banaa, dhiibbaa hin qabne irratti hojii gaarii hojjeta, yeroo baay'ee madaallii daangaatiif guyyaatti Ha 30 ta'a, garuu dhiibbaan yeroo dabalu, DGPS jalaa hafa.
Gahiinsa rakkisaa, lafa gaara ykn fagoo, laga ykn boolla iddicha keessa jiru, dhangala'insa amaloota ol'aanaa maamiltoonni barbaadan, fi haala qilleensaa rakkisaa, kun hundi yeroo dirree gatii idileessaa ol dabala. Wantoonni kun iddoo tokkoon tokkoon isaaniif addaa dha, kanaafuu gatiin hundi mari'achuu dhugaa lafa waa'ee irratti hundaa'uu qaba, lakkoofsa dhaabbataa kuusaa irraa fudhatame irratti miti.
Bal'inni hektaara 200 ta'e yoo darbe, ykn lafichi hammasii fagoo yoo ta'e miilaan iddoo tokko tokkotti gahuun hin danda'amne, madaalliin doronii mala bu'a qabeessaa ta'a. Garee DGPS ykn Total Station waliin yoo madaalame, doroniin madaallii bal'inaatiif guyyaatti Ha 500 ta'e haguuguu danda'a, garuu gatii fi bu'aan madaallii doronii mala guutummaatti adda ta'e hordofa.
Gahiinsi Dirree Ammas Lakkoofsa Xumuraa Maaliif Murteessa
Gatiiwwan armaan olii hundi haala idileessaa gahaa ta'e yaadu: lafa gahamuu danda'u, qilleensa giddu galeessaa, fi iddoo daandii deemaa idileessaa garee madaallii keessatti argamu. Pirojektoonni dhugaa yeroo baay'ee akkasitti qulqullina hin eegan. Gareen dirree toftaa dhirsii lolaa fi qarqara jabaa hin qabne ceesisu madaallii tolii Ha lafa banaa qixxaa fageenya sararaa wal fakkaataa caalaa yeroo barbaada.
Kanattis hojiin fudhachuu lafaa dhiibbaa mataa isaa dabala. Madaalliin fudhachuu lafa mootummaatiif yeroo itti fayyadamu, sirrummaan tiksuu danda'amu ta'uu qaba, sababiin isaas bu'aan kun kallattiin abbaa lafaa kaffaltii hammam akka argatu murteessa. Kun bakka gatii gadi aanaa argachuuf dhangala'ina qabxii ykn addaan fageenya qaawwaa hir'isanidha miti.
Lafti kee dhugumatti akaakuu madaallii kam akka barbaachisu hin beektu?
Madaalliin daangaa, sararaa ol'aanaa, fi lafaa rakkinoota adda addaa furu, kunis sababa gaarii gatiin isaanii maaliif akka adda ta'e ibsa.
Bu'aa Madaallii Lafaa IlaaliBaasii Tilmaamaa Madaallii Lafaa Keetii Herregi
Kalkuleetarri gadii kun gatiiwwan sadarkaa idileessaa madaallii daangaa (bal'inaa) chaarta armaan oliitii fayyadama. Kun tilmaama jalqabaa qofa kenna, lakkoofsi dhugaa lafa keetiif ol'aantummaa lafaa, gahiinsaa, fi dhangala'ina amaloota irratti hundaa'a.
๐ข Kalkuleetara Baasii Madaallii Bal'ina Lafa Banaa
Sadarkaawwan gatii: Br 2,450/Ha (hanga Ha 10) ยท Br 1,830/Ha (Ha 10-20) ยท Br 1,220/Ha (Ha 20-50) ยท Br 980/Ha (Ha 50-100) ยท Br 610/Ha (Ha 100 ol). Bal'inni Ha 1 gadi ta'e kaffaltii daawwannaa xiqqaa Br 12,200 jala jira. Ha 200 ol, madaalliin doronii yeroo baay'ee ni gorfama.
Pirojektota lafti isaanii laga, ceena boollaa, ykn kutaawwan miilaan kallattiin hin gahamne of keessaa qabu keessatti, haguuggiin guyyaa dhugaa lakkoofsa dandeettii idileessaa DGPS caalaa guddaa gadi bu'a. Kana madaalaa keetitti daawwannaa dura himuun, booda irra, tilmaama jalqabaa fi herrega xumuraa gidduu garaagarummaa irraa oolchuuf gargaara.
Ilaali: Madaallii DGPS fi Total Station Dirree Keessatti
Bu'aan Madaallii Idileessaa Maal of Keessaa Qaba
Bu'aan madaallii lafaa idilee sararaa bu'uuraa, hojiitti oolu, agarsiisa ijaarsaa miti. Iddoowwan madaalaman, karoora bal'ina haguugamee, bal'ina herregame, fi sararaa ol'aanaa ykn amaloota daangaa hojii keessa turan kamiyyuu agarsiisa. Kun yeroo baay'ee wanta abbaan lafaa ykn dhaabbatichi lafa isaanii hubachuuf barbaadan hunda ta'a, wanta xaxamaa ta'e hojjechuun kaffaltii dabalataa malee kaayyoo kaadaastaraa ykn fudhachuu lafaa hedduuf gatii qofa dabala.
Fudhachuu Lafaa: Iddoo Sirrummaan Ulfaatina Dinagdee Dhugaa Qabu
Kutaan guddaan hojii madaallii bal'inaa industirii kana keessaa fudhachuu lafaa deeggaruuf jira, itti dhaabbileen mootummaa daataa bal'inaa tikfamuu danda'u dursanii abbootii lafaa haqa qabeessaan mindeessuun dura barbaadu. Pirojektota kanneen keessatti, bu'aan madaallii sararaa yaadannoo qofa miti, hundee murtee seeraa fi dinagdee ta'a, kanaafuu dhangala'ina qaawwaa, sassaabuu amaloota, fi herrega bal'inaa hundi qorannoo cimaa dandamachuu qabu.
Lakkoofsa Dhugumatti Amanamuu Danda'u
Gatiiwwan barreeffama kana keessaa haala idileessaa lafa banaa sirriitti gahamuu danda'u agarsiisu. Yeroo lafichi, gahiinsi, qilleensi, ykn dhangala'inni qabxii idileessaa irraa fagaatu, lakkoofsis waliin jijjiirama, kunis sababa gatii madaallii sirrii mari'achuu ta'e, chaartii barbaacha miti. Gareewwan dirree Trishunya guyyaa hunda madaallii kaadaastaraa, sararaa ol'aanaa, fi lafaa DGPS fi Total Station irratti hundaa'e hojjetu, karaan ariifataan lakkoofsa sirrii lafa murtaa'aaf beekuuf immoo bal'ina waa'ee iddicha ilaalchisee kallattiin madaalaa waliin haasa'uu dha.
Barbaachisummaan madaallii daangaa salphaa lafa tokkoof yoo ta'e ykn toftaa sararaa kiloomeetira hedduu dheeratu dhirsii ykn gaargaartuu ibsaatiif yoo ta'e, akkaataan Trishunya wal fakkaataa ta'ee itti fufa: duraan haala dhugaa iddichaa mirkaneessuu, ergasii lakkoofsa waliigalaa hektaaraa irra gatii sana irratti hundaa'ee kennuu.